De Vis van Covey
De vis van Covey
Omdat ik merk dat mijn vraag nog niet altijd direct goed begrepen wordt voeg ik ter verduidelijking de volgende metafoor toe. Dit is, t.b.v. de scherpte, wat gechargeerd en gebaseerd op mijn eigen ervaringen, er zullen ook andere zijn.
Stel de mens in de organisatie voor als een vis in een kom.
In mijn HR ervaring wordt HR nog teveel ingezet voor planning en controle van de medewerker. In de metafoor: Het begrenzen van de bewegingsvrijheid van de vis (organogrammen, functiebeschrijvingen). Het modificeren van de vis door de vinnetjes te trimmen (competentiemanagement, functie-eisen, functioneringsgesprekken). Het motiveren van de vis (salarissystemen, variabele beloning). En reanimeren van de vis (verzuimmanagement, reïntegratie, gezondheidsmanagement). Het verwijderen van de minder verse vis (outplacement, FLO, seniorenregelingen). Het zoeken naar verse vis (werving & selectie van vissen die in het aquarium passen). Zoals gezegd, ik vind HR nog steeds een prachtig vak maar het wordt m.i. nog te vaak, te beperkt ingezet.
In loopbaan- en mobiliteit management, outplacement en coaching doe ik veel met het vitaliseren van de vis. Ik ga met de vis na wat voor vis hij/zij eigenlijk is, wat hij/zij wil, kan, durft en tenslotte mag.
In het werken met teams en groepen help ik het besef te ontwikkelen dat het gedrag van een vis pas te begrijpen is als je je bewust bent van de school. Ik help de communicatie met de school te herstellen, de relaties te herstellen en de vis weer met de school te verbinden.
Mijn ervaring is echter dat de vis uiteindelijk met een groter besef van zijn/haar kunnen, willen, durven, zijn, relaties en verbondenheid weer in dezelfde kom met water terecht komt. Als dat water niet optimaal is, vindt de vis of de school geen resonantie in het water en/of de kom of heet water en de kom belemmeren om uit te oefenen wat de vis en/of de school heeft geleerd. Vis en/of
school schakelen vervolgens over op de
overlevingsmodus waarmee de kans
groot is dat het aangeleerde slijt.
In het model van Stephen Covey (en dan goedbedoeld maar stevig gechargeerd): we doen er alles aan om de cirkel van zorg voor mensen uit te breiden met allerlei planning & controle systemen. We halen de vissen (sorry mensen) die op hun kant liggen er regelmatig uit om hun cirkel van invloed te vergroten. Vervolgens plaatsen we die mensen, met hun vergrote cirkel van invloed, terug in dezelfde cirkel van zorg met de boodschap: “Accepteer wat je niet kunt veranderen.”
Mijn vraag is: wat kunnen HR en leidinggevenden nog beter doen om de behoefte aan zelfexpressie en verbondenheid in te bedden. Oftewel: “Wat kunnen we doen om de kwaliteit van het water en de verbinding met de school te verbeteren en onderhouden.”
Ik zie op diverse fora reacties van collega adviseurs.
Welke: leidinggevenden, lijn- en HR managers pakken dit stokje op?
http://oldhoffnetwork.web-log.nl/
18 June 2009 at 13:57
In een school vissen zijn het de vissen die aan de buitenkant zwemmen die de koers bepalen, zij nemen de middenmoot mee. In de mensenwereld zou je kunnen zeggen dat degene die anders durven te zijn en hun mening geven de groep/school in beweging brengen. In de natuur is het zo dat het niet steeds dezelfde vissen zijn die de koers bepalen (zoals bijvoorbeeld ook in de V van een groep ganzen, het is niet steeds dezelfde gans die voorop vliegt). Ik denk daarom dat we niet zo krampachtig moeten vasthouden aan vastomlijnde processen en organogrammen, maar dat we juist degene die er buiten vallen meer ruimte moeten geven. Zo onstaat er een nieuwe koers en ruimte voor creativiteit. Juist in deze tijd hard nodig.
19 June 2009 at 10:01
Dag Koos,
Een onderwerp dat me raakt, steeds weer. Omdat het zo herkenbaar is.
Ligt de essentie niet in zoals je het al hebt verwoord: werkelijk aandacht zonder oordelen of verwachtingen. Niets moeilijker dan dat. De bereidheid om werkelijk te kijken naar iemand binnen een organisatie, in een team. Te kijken naar wat iemand beweegt, waar het stroomt, waar het stopt, waar het bibberen wordt. En te kijken naar ingesleten groeven van gedrag aan beide zijden en te zien of er nieuwe “groeven” te maken zijn. En dit dan vooral regelmatig in de vorm van coaching terug te laten komen? want natuurlijk de bestaande groef is zo lekker veilig. Voor de medewerkers, voor de leidinggevende, voor het team. de school.
Ikzelf heb ervaren dat ik na een dergelijk persoonlijk traject ook merkte dat ondanks de intentie van leidinggevenden ik niet meer in het water paste. Dat ik eindelijk toen pas de hitte voelde waar ik al heel lang een slecht gevoel bij had. En dat er voor mij een mogelijkheid was: spingen. Maar net zoals een kikker die niet uit een kokende pan springt als je het vuurtje langzaam opstookt, zo vergaat het de vis.
Dus soms past het niet meer en zoek je gezamenlijk naar een oplossing. En biedt breken weer de kans om nieuwe dingen op te pakken.
Een mooie metafoor deze vis. Heb de kikker er maar aan toegevoegd.
Ik mijmer nog een beetje door. Prettig is dat.
Gegroet Monique van Hezewijk
19 June 2009 at 11:18
Hi Koos,
Helder uitééngezet!
Je geeft zelf al aan dat de vis na het vitaliteitsprogramma niet meer goed connect en past in het water waar hij/zij vandaan komt. In mijn (werk)omgeving ben ik veel vissen tegengekomen, die in een burnout, overspannenheids situatie oid terecht waren gekomen. Op mijn vraag: Hoe gaat het nu met je? Werd steevast geantwoord: Ik ben er bijna! Oké vroeg ik dan, maar waar is dat bijna dan precies? De vissen bedoelde dan hun ‘oude’ niveau waarop ze zaten voordat ze uitvielen
Hee, dat is een interresante! Je valt uit door een bepaalde situatie en je bent ‘gelukkig’ weer bijna op het ‘oude’ niveau beland waardoor je initieel uitviel! Vertel, hoe graag wil je weer uitvallen?
Maar goed Koos dit is bekende kost voor ons
Jouw vraag is hoe kunnen we de kwaliteitvan het water verbeteren, en de verbinding met de school verbeteren en onderhouden.
Laat mij je allereerst zeggen dat ik altijd spreek van de geconditioneerde vis en daarmee, evident, de geconditioneerde viskommen. Dit behoeft, denk ik, geen verdere uitleg. Dit is nu precies het werkgebied waarop ik me heb gestort. Maw, jouw vraag is mijn werk
Ik richt me vooral op de hoofdvissen en de opper-hoofdvissen. In deze groep dient zich een bewustzijnsverschuiving te voltrekken welke zich juist niet op werkgebied focust! Je geeft immers zelf aan dat wanneer jij het vitaliteitsprogramma loslaat op de vissen je het volgende gaat doen met de vissen:
“Ik ga met de vis na wat voor vis hij/zij eigenlijk is, wat hij/zij wil, kan, durft en tenslotte mag”
na de ‘exercitie’ kom jij tot het volgende besef:
“Mijn ervaring is echter dat de vis uiteindelijk met een groter besef van zijn/haar kunnen, willen, durven, zijn, relaties en verbondenheid weer in dezelfde kom met water terecht komt. Als dat water niet optimaal is, vindt de vis of de school geen resonantie in het water en/of de kom of heet water en de kom belemmeren om uit te oefenen wat de vis en/of de school heeft geleerd. Vis en/of school schakelen vervolgens over op de overlevingsmodus waarmee de kans groot is dat het aangeleerde slijt”
Dit is O ZO waar!, maar waarom gaat die vis weer in diezelfde kom zitten terwijl de betreffende vis juist tot de ontdekking kwam niet meer in die kom te willen, maar bovenal, te kunnen werken!? Dit kan pas wanneer de vissenkom dezelfde mindshift heeft gemaakt. Waarop is het bovengeschreven, in essentie, allemaal gestoeld? Angst! Pas wanneer er weer daadwerkelijk wordt ‘geconnect’ op visniveau zal er weer passie en plezier ontstaan. Overleven is dan niet meer aan de orde want je bent dan met hart én hoofd verbonden met de vissenkom.
Je kent vast wel de verhalen van de hoofd en opper hoofdvissen die een weekendje helemaal uit hun dak gingen op een koraalriffeestje. Teruggekomen in de vissenkom op maandag zijn ze helemaal lyrisch en weten hoe ze hun vissenkom weer tot bloei kunnen laten komen. Hoe ga je dit gevoel, want dat is het, overbrengen op de vissen die het koraalfeestje niet hebben meegemaakt? Na een week of 2-4 bloed het dood en zit de vissenkom weer in hetzelfde stramien. Verandering moet echt komen van de hoofd en opperhoofdvissen (uitzonderingen op visniveau daargelaten). Deze bewustzijnsverandering is op dit moment vol aan de gang, op alle visniveaus! Zaak voor ons als vis-life coach/trainer beide inderdaad te connecten. Het gaat nog veel bloed, zweet en tranen kosten, voordat de hoofd en opperhoofdvissen inzien dat het meebewegen met wat er zich in de vissenkom afspeelt, juist enorme voordelen biedt! Ga maar een terug naar je visjeugdjaren, wees onconventioneel en bovenal, durf verdorie weer te leven! Wat is nu het vervelendste wat je kan overkomen?, en begin dan niet over materialistische zaken of je werk, wat blijft er dan over? Wat had je als kind nodig om enorm te kunnen genieten……volwassen vissen mogen dit ook nog steeds
Marco Koers, Scopecoaching B.V.
19 June 2009 at 11:19
Koos,
Kon net niet meer tekst kwijt, wilde toch nog even op het model van Stephen Covey reageren:
“Accepteer wat je niet kunt veranderen”
Dit is op dit moment voor veel mensen een brug te ver. Je dient eerst een aantal andere stappen te doorlopen voordat deze ‘regel’ uitgevoerd kan worden. Het is nl. iets wat heel profound (diepgaand) is. Ik ben het eens met Stephen maar het is nog niet voor veel mensen weggelegd. Overigens, mijn zoon van 10 schotel ik al de modellen van oa. Stephen voor (schoolprojecten ed.). Zijn manier van werken en denken zit al op een profound niveau. Zelfs ik moet af en toe ‘nadenken’ (daar ga je al…) wat hij bedoeld en voelt. Ook mijn dochter van 6 is uit hetzelfde hout gesneden, ben daar enorm trots op! De ouders van onze kinderen dienen nu ál de verschillende mogelijkheden in de wereld te doceren en te laten inzien. Lees maar eens de boekjes van Adriaan Wagenaar (Grote denkers, Kleine denkers). Geweldig hoe kinderen naar de wereld kijken en reageren op (wereldse)vraagstukken. Zo simpel kan het dus echt zijn, niks idealistisch, pure realiteit. Nu ervoor zorgen dat onze kinderen dit vasthouden!
De 1ste 3 regels van Stephen zijn wat mij betreft belangrijk om het overzicht te houden:
1) Wees proactief
2) Stel je doel en zie het einde van je project/bezigheid al voor je (visualiseren)
3) Doe eerst de de ‘grote’dingen, verzand niet in details
Mijn zoon gebruikt deze 3 nu intensief voor z’n schoolprojecten, maar nog leuker, ook in z’n dagelijkse zaken. Geeft veel meer rust….
Een boek wat mij enorm de ogen heeft geopend is van Joseph Jaworski, Synchroniciteit. Heb het meerdere keren gelezen en is heel toegangkelijk voor een breed publiek. Geen ingewikkelde kost maar een (auto)biografisch verhaal van een zeer succesvol advocaat met levenslessen die we allemaal wel eens tegenkomen. Aanrader!
Marco Koers, Scopecoaching B.V.